Car koji je podigao spomenik vječnoj ljubavi

15

Na današnji dan 1592. godine rođen je indijski car Šah Džahan iz dinastije Mogula, poznat i kao princ Haram, koji je najveći dio vladavine od 1628. do 1658., kad ga je zbacio sin Aurangzeb, posvetio izgradnji mauzoleja Tadž Mahal u svojoj prijestonici Agri na sjeveru Indije.

Čak i ako niste bili u Indiji, znate da je Tadž Mahal najznačajnija znamenitost ove zemlje i jedna od najljepših građevina na svijetu. Godine 1631. Džahan-šah, vladar Mogulskog carstva u doba najvećeg uspona, bio je shrvan nakon što je njegova treća žena Mumtaz Mahal preminula prilikom porođaja njihovog četrnaestog djeteta, Gauhara Beguma. Neposredno prije smrti, Mumtaz Mahal zamolila je Džahan-šaha da joj izgradi mauzolej kakav svijet dotad još nije vidio. Džahan-šah je obećao ispuniti njenu posljednju želju pa je gradnja počela 1632., godinu dana poslije njene smrti. Hronike Džahan-šahove boli opisuju ljubavnu priču koja je prema tradiciji bila inspiracija za zdanje Taj Mahala.

Izgrađen je u ime vječne ljubavi, između 1631. i 1654. godine, a u njegovom podizanju je učestvovalo 22.000 ljudi.

Uprkos tome što je danas čuven širom svijeta, veći dio historije Tadž Mahala i dalje je obavijen velom tajne. Unutar Tadž Mahala, grobovi (kenotafi) podignuti u čast Mumtaz Mahal i šaha Džahana postavljeni su u osmougaonu odaju ukrašenu poludragim kamenjem. Ovi predivni spomenici samo su za prikazivanje, jer su grobovi prazni. Sarkofazi u kojima počivaju tijela supružnika nalaze se u prostoriji ispod.

Minareti koji okružuju mauzolej izgledaju savršeno uspravno, ali su zapravo malo nagnuti prema spolja. To je urađeno iz dva razloga: radi estetike, ali i preventive, da bi se u slučaju zemljotresa stubovi srušili dalje od srca mauzoleja.

Prema čuvenoj legendi, šah Jahan je očajnički želio da Tadž Mahal bude remek-djelo kakvog nema na svijetu. Da bi bio siguran da se ništa slično neće izgradi, navodno je naredio da se odsjeku ruke i iskopaju oči zanatlijama i majstorima koji su radili na njemu. Uprkos tome što je ova verzija događaja široko rasprostranjena, historičari nisu pronašli nikakve dokaze koji bi potkrijepili ovu priču.

Jedna od čari Tadž Mahala je što konstantno mijenja nijanse. Od zore do sumraka, sunce transformiše mauzolej. U zoru izgleda kao da ima bisernosivu i blijedoroze boju, blještavobijelu u podne, a narandžasto-bronzanu tokom zalaska sunca. U večernjim satima poprima plavičastu nijansu.

Pojedina istraživanja navode da je, kao vođa, šah Džahan bio više nemilosrdan nego romantičan. Pojedini stručnjaci smatraju da je besprijekorna simetrija simbol apsolutne moći. Veličanstvenost i rasipništvo (kristali, mermer, tirkiz) Tadž Mahala su donijeli veliku slavu i moć Džahanu.